Thuỳ Dương - Để Việt Nam tự cường Al

Đây cũng chính là hai lĩnh vực mà Việt Nam xác định cần dựa vào để phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Một xã hội dựa trên AI

Tại cuộc tọa đàm với các doanh nghiệp và chuyên gia Mỹ về trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn vào chiều 22/9 (giờ địa phương, tức sáng 23/9 theo giờ Việt Nam), nhà lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh phát triển ngành công nghiệp bán dẫn và AI là yêu cầu khách quan và lựa chọn chiến lược.

Theo ông, ưu tiên trong phát triển khoa học và công nghệ kéo theo sự phát triển của các ngành phụ trợ khác, đồng thời tạo bứt phá về năng suất, chất lượng và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Và tại kỷ niệm một năm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt - Mỹ sau đó vào cuối ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị đưa hợp tác khoa học - công nghệ, lĩnh vực có tính đột phá của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, lên tầm cao mới. Trong đó ưu tiên tìm kiếm đột phá trong các lĩnh vực mới như bán dẫn, AI, chuyển đổi xanh; và đi cùng với đó là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

"Tôi tin rằng tương lai của Việt Nam phụ thuộc vào việc đầu tư cho các quyết định chính sách thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và AI"

Ông Keith Strier - Phó chủ tịch cấp cao Tập đoàn AMD

Nhiều hiến kế, đề xuất đưa Việt Nam trở thành mắt xích trong lĩnh vực AI và bán dẫn toàn cầu đã được nêu ra. Với tư cách là doanh nghiệp đã hiện diện lâu dài tại Việt Nam, phó chủ tịch AMD nhấn mạnh nền tảng cho một Việt Nam "tự cường AI" gồm có bốn thành tố. Trong đó thành tố trung tâm là con người, xung quanh con người là hệ sinh thái. Hỗ trợ các hệ sinh thái đó là cơ sở hạ tầng, và thúc đẩy cơ sở hạ tầng đó tiến lên là chính phủ lành mạnh.

Đầu tư nguồn nhân lực

Hôm 21/9, ngay trước chuyến công tác đến Mỹ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn và Chiến lược quốc gia phát triển ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo chủ tịch SIA, chiến lược vừa ban hành được ví như mảnh ghép quan trọng, có tác động qua lại với Chiến lược phát triển lĩnh vực AI được đề ra từ năm 2021, đồng thời phù hợp với diễn biến thế giới. Các hệ thống AI hiện nay đang "khát" chip, do đó để "làm chủ" được AI, Việt Nam cần phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, nhất là đào tạo nguồn nhân lực.

Nhấn mạnh Việt Nam có đầy đủ điều kiện cả về địa lý lẫn địa chất để thành công nhưng yếu tố con người cũng quan trọng không kém, ông John Neuffer khẳng định: "Quốc gia nào xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao lớn và càng sớm sẽ càng có vị trí cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu".

Video về tiềm năng của trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam:

Ngoài nhấn mạnh yếu tố con người để làm chủ AI, tại tọa đàm ngày 22/9, chủ tịch SIA đề nghị Việt Nam tính thêm việc phát triển hệ sinh thái bảo vệ tài sản trí tuệ, khung pháp lý về công nghệ bán dẫn và AI.

Với tư cách là người từng làm trong cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), ông John Neuffer cũng khuyến nghị Việt Nam xem xét tham gia Hiệp định Công nghệ thông tin mở rộng (ITA 2) của Tổ chức Thương mại thế giới.

Dẫn chứng các nước như Singapore và Thái Lan đều đã tham gia, ông John Neuffer cho rằng việc ký kết sẽ giúp Việt Nam giảm thuế các mặt hàng sản xuất trong ngành bán dẫn, từ đó tăng tính cạnh tranh.

"Việt Nam cần thể hiện quyết tâm chính trị lớn và hành động mạnh mẽ để thu hút những nguồn đầu tư lớn, nắm bắt cơ hội hiện nay, hiện thực hóa tầm nhìn và tham vọng trong chiến lược đã đề ra", chủ tịch SIA, hiệp hội có mạng lưới thành viên chiếm tới 99% doanh thu ngành bán dẫn Mỹ, nêu đề xuất.

Cha đẻ AI dành lời khen cho Việt Nam

* Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu xây dựng cả hệ sinh thái AI và hệ sinh thái bán dẫn. Lời khuyên của ông để Việt Nam thành công và vượt qua các thách thức là gì?

- Trong cuộc gặp với Tổng Bí thư Tô Lâm ngày 06/12, tôi đã được hỏi một câu như vậy và khuyến nghị chính của tôi là đầu tư vào nghiên cứu, giáo dục cũng như nắm bắt các nền tảng nguồn mở.

Thực tế cho thấy ở một mức độ nhất định, Việt Nam đã đi trước nhiều quốc gia khác khi Bộ Thông tin và Truyền thông xác định chiến lược công nghệ của Việt Nam là dựa trên mã nguồn mở và công nghệ mở. Đây là chiến lược khả thi nhất, đặc biệt đối với AI.

AI sẽ trở thành một loại cơ sở hạ tầng, một cơ sở hạ tầng truyền thông, rất giống với Internet được xây dựng trên phần mềm nguồn mở. Vì vậy, Việt Nam nên đóng vai trò quan trọng để tạo ra những mô hình đưa AI đến giới hạn, một mô hình sẽ được đào tạo với tất cả dữ liệu trên thế giới, với tất cả các ngôn ngữ trên thế giới, tất cả các nền văn hóa và giá trị của thế giới.

Điều đó không thể được thực hiện bởi một công ty, một tổ chức hay một quốc gia.

Việt Nam cùng với Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ nên hình thành quan hệ đối tác quốc tế để đào tạo một mô hình nền tảng AI như vậy.

* Ông đánh giá thế nào về mục tiêu kép của Việt Nam khi theo đuổi cùng lúc bán dẫn và AI? Liệu Việt Nam có thể trở thành "ngôi nhà của thế giới" khi nói đến các trung tâm dữ liệu AI được không?

- Rõ ràng nếu muốn phát triển công nghệ AI vượt bậc hơn hoặc có những đóng góp ý nghĩa cho việc nghiên cứu AI, Việt Nam cần các trung tân dữ liệu tập trung vào AI sử dụng các bộ xử lý GPU. Theo như tôi biết, vừa qua Việt Nam đã có một số thỏa thuận được công bố với Nvidia, liên quan trung tâm R&D và trung tâm dữ liệu AI. Trung tâm dữ liệu là một thành phần rất cần thiết bởi ta không thể làm gì với AI nếu không có nó. Sẽ mất rất nhiều công sức và tiền bạc, nhưng đó là khoản đầu tư cần thiết và tiên quyết.

Việc theo đuổi một hệ sinh thái về bán dẫn, từ phần cứng đến phần mềm sẽ tạo ra lợi thế khi nắm bắt được toàn bộ chuỗi. Một trong những thách thức lớn trong vài năm tới là liệu chúng ta có giảm chi phí vận hành các tác vụ hỗ trợ liên quan AI được không. Việc vận hành một trợ lý AI thực sự rất tốn kém khi tính toán và để phục vụ 100 triệu dân số Việt Nam, bạn cần nó phải rất rẻ.

Để làm được điều đó, bạn cần các phần cứng chuyên dụng có thể chạy việc này rất hiệu quả. Đó là lĩnh vực Việt Nam sẽ cho thấy vai trò của mình. Không chỉ riêng phần cứng mà các chương trình, phần mềm cấp thấp cũng cần thiết để chạy mô hình AI nguồn mở và các ứng dụng.

* Theo ông, vì sao các tập đoàn lớn quyết định đầu tư vào phát triển AI tại Việt Nam và Chính phủ cần làm gì để thu hút nhiều hơn nữa những "đại bàng" này?

- Tôi nghĩ có một lý do chính để các công ty thành lập các trung tâm kỹ thuật hoặc trung tâm nghiên cứu ở một quốc gia. Đó là sự hiện diện của nhân tài, nhưng nó không sẵn có, mà bạn phải tạo ra họ.

Lập ra các phòng lab, thúc đẩy sinh viên tìm hiểu và học tập chăm chỉ để kiếm được việc làm trong những phòng thí nghiệm đó là một cách hữu hiệu. Càng nhiều sinh viên có trình độ về lĩnh vực này thì các công ty nước ngoài càng cảm thấy hấp dẫn để thành lập các trung tâm phát triển và bạn sẽ càng có thêm nhiều nhân tài.

* Cảm ơn ông!

Theo chỉ số AI trách nhiệm toàn cầu (Global Index on Responsible AI) do Trung tâm nghiên cứu và các vấn đề quốc tế Canada (IDRC) công bố hồi tháng 6 vừa qua, Việt Nam đứng thứ hạng khá cao: 33/138 quốc gia và vùng lãnh thổ về mức độ trách nhiệm đối việc thiết kế, phát triển, triển khai và quản lý AI tôn trọng và bảo vệ mọi quyền con người.