Duy Huy - Công nghệ Việt: Hành trình vươn ra "biển lớn"

Tại sự kiện Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đi ra thế giới (Tháng 2/ 2023), Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã từng nhấn mạnh trước hơn 100 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam: "Đi ra nước ngoài là mang tri thức, công nghệ số của Việt Nam đi mở cõi. Để thế giới biết đến Việt Nam không chỉ vì Việt Nam là nơi đến mà còn là do nơi Việt Nam đến. Đi ra nước ngoài là để Việt Nam đóng góp cho sự phát triển của nhân loại".

Thời điểm đó, doanh thu quốc tế của doanh nghiệp công nghệ số Việt đạt 7,5 tỷ USD. Đến năm 2024, con số đã tăng lên 11,5 tỷ USD, khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

Dấu ấn mở đường: FPT, Viettel và bước chuyển mình đầy ấn tượng

Những năm thập niên 90, nền công nghệ thông tin đang ở giai đoạn sơ khai với hạ tầng manh mún, Internet mới chỉ chớm nở, đội ngũ kỹ sư thiếu kinh nghiệm quốc tế, phần lớn doanh nghiệp đang loay hoay tìm chỗ đứng ở thị trường nội địa. Trong bối cảnh này, dù phải vật lộn với những khó khăn, ý tưởng “đi ra nước ngoài” của công nghệ Việt đã bắt đầu được ươm mầm.

Năm 1998, sau gần một thập kỷ hoạt động, FPT vươn lên dẫn đầu công nghệ thông tin trong nước. Tại Hội nghị Chiến lược đầu tiên tháng 9/1998, doanh nghiệp quyết định “xuất hay là chết” với kế hoạch đầu tư tới một triệu USD - tương đương toàn bộ vốn tích lũy suốt 10 năm. Mục tiêu là tạo dựng 100.000 lập trình viên, mở đường cho xuất khẩu phần mềm.

Những bước đi đầu của FPT không dễ dàng. Cả nước lúc đó chỉ có khoảng 2.000 lập trình viên, đa số chưa đáp ứng chuẩn quốc tế. Tại Mỹ, khủng hoảng dot-com khiến nhiều đối tác tiềm năng biến mất. Ở Ấn Độ, dù mở văn phòng tại Bangalore - “thủ phủ công nghệ”, FPT không ký được hợp đồng nào và buộc rút lui.

Tuy nhiên, không nản lòng, FPT quyết tâm thay đổi chiến lược, chuyển hướng sang Nhật Bản vào năm 2000 - nơi đòi hỏi chuẩn mực cao nhưng thị trường ổn định. Tại đây, họ triển khai mô hình OSDC (Offshore Software Development Center) để duy trì doanh thu, sau đó mở rộng bằng các thương vụ M&A.

Từ những bước đi lặng lẽ, FPT đã có mặt tại Nhật, Singapore, châu Âu, rồi quay lại Mỹ, phát triển từ gia công phần mềm đến chuyển đổi số, AI, điện toán đám mây, công nghệ ôtô, chip bán dẫn. Năm 2022, FPT cán mốc 1 tỷ USD doanh thu chuyển đổi số quốc tế, đưa Việt Nam trở thành nước có năng lực đứng thứ hai thế giới sau Ấn Độ.

Trong khi đó, Viettel - một doanh nghiệp non trẻ, chọn đầu tư ra nước ngoài từ năm 2006. Khác với FPT, Viettel chọn thị trường đang phát triển, chấp nhận chi phí hạ tầng lớn nhưng phải thiết kế mức giá phù hợp thu nhập người dân.

Thách thức tại các thị trường này cũng rất lớn. Tại Mozambique, các kỹ sư Viettel từng đối diện hiểm nguy trong lũ lớn hay khi vượt sông đầy cá sấu để khôi phục trạm phát sóng, Tuy nhiên, "Đối thủ có tiền thì mình bù lại bằng sự chăm chỉ, sự kiên trì" - anh Nguyễn Thế Lượng, Giám đốc kỹ thuật Movitel chi nhánh Zamberia chia sẻ. Chính sự kiên trì, tận tâm ấy giúp Viettel dần vượt đối thủ, trở thành nhà mạng số một tại nhiều thị trường. Đến nay, Viettel có mặt tại 10 quốc gia, phục vụ 90 triệu khách hàng, với tốc độ tăng trưởng doanh thu gần 20%/năm.

Thế hệ tiếp nối: Rikkeisoft, Amanotes cùng những giấc mơ mới

Sau những bước đi tiên phong, nhiều doanh nghiệp trẻ đã tiếp nối và thậm chí chọn hướng đi khác biệt.

Rikkeisoft - một trong những cái tên tiêu biểu cho thế hệ doanh nghiệp trẻ mang khát vọng toàn cầu từ những ngày đầu thành lập. Ra đời năm 2012 bởi nhóm kỹ sư du học Nhật Bản, doanh nghiệp này coi FPT là “mục tiêu để vượt qua”.

Tại Nhật, Rikkeisoft tăng trưởng doanh thu 40%/năm. Tại Mỹ, triển khai hơn 1.000 dự án với tỷ lệ giữ chân khách hàng 97% . Tại Hàn Quốc, chỉ sau một năm, họ đã có hợp tác với nhiều tập đoàn lớn. “Với chúng tôi, đó không chỉ là kinh doanh, mà còn là hành trình đưa công nghệ Việt vươn tầm thế giới”, nhà sáng lập Tạ Sơn Tùng chia sẻ.

Trong khi đó, Amanotes - công ty game âm nhạc thành lập tại TP HCM chọn chiến lược toàn cầu hóa ngay từ đầu. Khi “Magic Tiles 3” bất ngờ leo top bảng xếp hạng thế giới năm 2016, công ty nhận thấy giấc mơ công nghệ gắn với âm nhạc là khả thi.

Thế nhưng, dù đã xác định hành trình vươn ra toàn cầu sẽ đầy thử thách, nhưng họ đã phải bất ngờ và gặp khó khăn khi đối mặt với thực tế. Đó chính là “cú sốc văn hóa” và sự khác biệt về hành vi người dùng tại các các thị trường khó tính như Mỹ, Anh, Nhật,...

Dưới đây là Video “Vươn ra toàn cầu với công nghệ số/ Con đường doanh nhân” (Nguồn: HTV - Đài Hà Nội)

Để thích nghi, Amanotes đã bản địa hóa sản phẩm cho từng thị trường, tận dụng AI để mở rộng kho nhạc và duy trì tinh thần “fail fast, learn faster”. Hiện công ty đã có hơn 3,5 tỷ lượt tải, hiện diện ở hơn 190 quốc gia, trở thành một trong những hãng game âm nhạc hàng đầu thế giới.

Không chỉ Rikkeisoft hay Amanotes, nhiều startup công nghệ Việt khác như Elsa Speak, Sky Mavis, Kyber Network… cũng chọn cách “toàn cầu hóa ngay từ đầu”. Họ không giới hạn ở thị trường nội địa, mà trực tiếp cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ quốc tế.

Cơ hội đột phá tạo vị thế trên trường quốc tế

Việt Nam hiện có khoảng 1,67 triệu nhân lực công nghệ thông tin, bổ sung liên tục từ các cơ sở đào tạo. Tính đến cuối 2024, gần 52.000 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động, trong đó hơn 1.500 doanh nghiệp có doanh thu từ thị trường nước ngoài.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc FPT: “Hơn 25 năm trước, khi FPT ra toàn cầu, khách hàng còn hỏi ‘Việt Nam ở đâu?’. Còn hôm nay, Việt Nam đã có vị thế vững chắc”. Ông tin rằng thế hệ doanh nghiệp hiện nay sẽ không cần mất 25 năm để vươn ra thế giới, bởi cơ hội đã mở ra rộng lớn.

"Với nguồn nhân lực trẻ, có chuyên môn giỏi, khả năng quản trị dự án tốt, chi phí cạnh tranh, chúng ta trở thành điểm đến tin cậy trong lĩnh vực IT của nhiều khách hàng và đối tác quốc tế", ông Tạ Sơn Tùng - nhà sáng lập Rikkeisoft nói. Tuy vậy, theo ông, phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn ở phân khúc gia công, kiểm thử và triển khai dự án. Để khẳng định vị thế, doanh nghiệp Việt cần tiến lên các tầng giá trị cao hơn như tư vấn, phát triển giải pháp, sáng tạo sản phẩm công nghệ riêng.

Amanotes nhìn nhận cơ hội cho công nghệ Việt hôm nay là không giới hạn, khi AI và công nghệ số xóa mờ biên giới. “Điều then chốt để trí tuệ Việt tiếp tục tạo kỳ tích nằm ở tầm nhìn, sự kiên định và bền gan”, ông Bill Võ khẳng định.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: “Chúng ta sẽ xây dựng thương hiệu quốc gia: Việt Nam là quốc gia có nhiều doanh nghiệp công nghệ số xuất sắc, giải quyết được mọi bài toán toàn cầu và địa phương bằng công nghệ số”. Ông cũng nhấn mạnh, dù đi đâu, doanh nghiệp công nghệ Việt phải “đi con đường Việt Nam” - dựa trên đặc điểm và sức mạnh cốt lõi để không ai có thể bắt chước.

Ngày nay, khi công nghệ số và AI mở ra những con đường mới, hàng chục nghìn doanh nghiệp Việt không còn đơn độc. Họ có nền tảng nhân lực vững mạnh, chính sách đồng hành từ Nhà nước và sự ghi nhận của quốc tế. Xuất khẩu công nghệ không chỉ là tìm kiếm doanh thu, mà còn là hành trình đóng góp cho nhân loại, khẳng định thương hiệu Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Hai năm qua, để tạo cơ hội cho các sản phẩm công nghệ thông tin của Việt Nam “vươn khơi”, hành lang pháp lý cho doanh nghiệp công nghệ cũng được mở rộng. Luật Công nghiệp Công nghệ số (thông qua tháng 7/2024) khuyến khích doanh nghiệp Việt hợp tác quốc tế, mở văn phòng ở nước ngoài và phát triển thành tập đoàn đa quốc gia. Đồng thời, luật cũng thúc đẩy việc xây dựng mạng lưới đại diện công nghiệp công nghệ số Việt Nam ở khắp thế giới.