Vũ Minh Thu - Chàng thanh niên Mông thắp sáng du lịch cộng đồng trên cao nguyên đá

Giữa bạt ngàn núi đá tai mèo hùng vĩ của xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang (trước là tỉnh Hà Giang) có ngôi làng nhỏ mang tên Lũng Hòa B. Nơi đây, chàng thanh niên người Mông Sùng Mí Phìn (SN 1994) đã viết nên câu chuyện khởi nghiệp đầy cảm hứng.

Mô hình du lịch cộng đồng kết hợp homestay của Phìn không chỉ góp phần thay đổi diện mạo làng quê, mà còn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mông và tạo sinh kế cho người dân địa phương.

Trăn trở giữ chân du khách

Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, bố từng là thầy giáo, Phìn và em gái được quan tâm, định hướng học tập. "Đi học cái chữ thì mới có cơ hội để nâng cao chất lượng cuộc sống", lời dạy của bố đã in sâu vào tâm trí anh Phìn.

Anh nỗ lực học tập, thi đỗ vào trường nội trú tỉnh Hà Giang, rồi theo học ngành giáo dục tiểu học trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương. Anh mong muốn trở thành giáo viên, tiếp nối con đường của bố, mang con chữ về bản.

Tuy nhiên, khi trở về quê hương sau khi tốt nghiệp, anh Phìn gặp nhiều đoàn khách du lịch nước ngoài tham quan, lướt qua ngôi làng của mình. Điều này khiến anh trăn trở: "Tại sao mình không làm điều gì đó để giữ chân khách du lịch, mà lại để họ đến tham quan rồi đi mất?".

Nhất là lần anh cùng mẹ bán hàng ở bãi đá Mặt Trăng, khách ăn đồ nướng rất đông nhưng không thể giao tiếp vì bất đồng ngôn ngữ, ngoài việc trao đổi giá cả bằng cách giơ ngón tay hay dùng tiền mặt.

Từ đó, ý tưởng về việc tự giới thiệu văn hóa, vẻ đẹp quê hương mình đến với du khách nước ngoài và góp phần phát triển kinh tế xây dựng quê hương đã nhen nhóm trong suy nghĩ của chàng thanh niên người Mông Sùng Mí Phìn.

Khởi nghiệp từ gian bếp

Anh Sùng Mí Phìn đã quyết định từ bỏ công việc ổn định để dấn bước trên hành trình khởi nghiệp về du lịch cộng đồng. Với vỏn vẹn 500 nghìn đồng và sự phản đối từ bố mẹ, anh khăn gói về Sa Pa - nơi có nhiều người Mông làm du lịch, để học hỏi kinh nghiệm thực tế.

Tại Sa Pa, anh xin làm thêm trong quán phở và may mắn được nhận vào học tại Sapa O'Chau - một doanh nghiệp xã hội dạy tiếng Anh miễn phí và kỹ năng du lịch cộng đồng. Một năm học tập và trải nghiệm miệt mài, từ bưng bê đồ ăn, dọn phòng đến cõng đồ lên núi cho khách, đã trang bị cho Phìn những kiến thức và kỹ năng quý giá. Anh còn được tham gia các tour du lịch cộng đồng, tận mắt chứng kiến cách người Mông Sa Pa làm du lịch.

Để du khách dễ nhớ và mô hình vươn xa hơn, anh quyết định đặt tên cho homestay của mình. Anh chọn tên "White Hmong Homestay" (Homestay của người Mông Trắng), từ thực tế đa số người dân trong vùng là người Mông Trắng.

Anh Phìn cho biết, mô hình này tập trung vào trải nghiệm văn hóa chân thực, không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng, đón tầm 15 khách để đảm bảo sự riêng tư và gắn kết.

Lan toả giá trị cộng đồng

Chàng thanh niên dân tộc Mông Sùng Mí Phìn từ lúc bắt đầu khởi nghiệp, luôn tự nhủ, để du lịch phát triển bền vững, không thể làm một mình, phải có cộng đồng.

Cùng với phát triển mô hình homestay của mình, anh xây dựng dự án “Chai To” (trong tiếng Mông có nghĩa là Chào đón) nhằm kết nối và phát triển du lịch cộng đồng trong làng. Anh chia sẻ, “Chai to” viết bằng tiếng Mông thì nhiều không đọc được, nên phiên âm và viết rõ bằng tiếng phổ thông để mọi người dễ đọc, dễ nhớ hơn.

Dưới đây là video về xu thế phát triển du lịch cộng đồng ở Hà Giang cũ (nay là Tuyên Quang):

Dự án khuyến khích các hộ gia đình trong bản cùng tham gia, tạo ra chuỗi trải nghiệm đa dạng cho du khách. "Chai To" đang hỗ trợ 3 - 4 gia đình, mỗi nhà mang đến một trải nghiệm độc đáo, từ nấu rượu, dệt vải lanh đến giao lưu văn hoá qua lời ca tiếng hát… Doanh thu từ “Chai to” không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn được tái đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng, hỗ trợ cộng đồng phát triển du lịch bài bản, bền vững.

Đặc biệt, dự án “Chai to” còn góp phần giúp trẻ em trong làng tiếp cận với du khách, dạy tiếng Anh và mở rộng thế giới quan của các em; đào tạo miễn phí kỹ năng làm du lịch, dẫn tuor cho thanh niên địa phương.

Văn hoá không phải là khái niệm chung chung vô hình mà gồm cả nếp sinh hoạt, lao động sản xuất thường ngày, lời ca tiếng hát điệu múa… Do đó, mình phải để khách trải nghiệm để cảm nhận, hiểu được nét văn hoá truyền thống của người Mông ở Lũng Hoa B

Anh Sùng Mí Phìn

Thay đổi diện mạo quê hương

Một trong những điều anh Sùng Mí Phìn tâm đắc nhất là hành trình khởi nghiệp với mô hình du lịch cộng đồng góp phần thay đổi diện mạo bản làng quê hương.

Anh kể, trước khi có homestay, cuộc sống của nhiều hộ dân ở Lũng Hòa B còn nhiều bộn bề, nhà cửa và khuôn viên chưa thực sự gọn gàng. Kể từ khi anh khởi nghiệp, cuộc sống của gia đình anh và những hộ tham gia dự án đã thay đổi rõ rệt. Không gian sống trở nên sạch sẽ, ngăn nắp hơn. Khách du lịch không chỉ chiêm ngưỡng cảnh đẹp mà còn sẵn sàng trải nghiệm, hoà nhập hơn nhiều nét sinh hoạt, văn hoá truyền thống của người bản địa.