Thanh Huyền - Trung Quốc tự trồng thanh long, sầu riêng, hàng Việt bị cạnh tranh gay gắt

Dẫn số liệu của Tổng cục Hải quan, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam liên tục ghi nhận kỷ lục mới. Trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 917,25 triệu USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung 9 tháng, kim ngạch xuất khẩu rau quả của nước ta đạt 5,64 tỷ USD, tăng 33,9% so với cùng kỳ năm ngoái. "Kết quả trên phần lớn nhờ sự đóng góp của việc xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc và các loại trái cây rau củ chủ lực như chuối, mít, xoài, dưa hấu, chanh, chanh leo, các loại hạt…", Cục Xuất nhập khẩu đánh giá.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý đánh giá trái cây của Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh khá lớn tại thị trường xuất khẩu. Điển hình như thị trường Trung Quốc, quốc gia tỷ dân này đang tự phát triển diện tích khá nhanh nhiều loại trái cây xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thanh long, sầu riêng.

Theo thống kê, diện tích trồng thanh long tăng trưởng nhanh chóng kể từ năm 2011. Năm 2021, diện tích trồng thanh long của nước này đã vượt mốc 67.000ha, gấp hơn 19 lần chỉ sau 10 năm với sản lượng 1,6 triệu tấn.

Sự tăng trưởng ồ ạt của thanh long Trung Quốc cũng kéo theo số lượng nhập khẩu giảm đáng kể. Nửa năm nay, kim ngạch xuất khẩu thanh long sang Trung Quốc chỉ đạt 203 triệu USD (chiếm 68% tổng kim ngạch), giảm 26,3% so với cùng kỳ năm 2023.

Hiện nay, thanh long Trung Quốc chủ yếu được phân bố ở Quảng Tây, Quảng Đông, Quý Châu, Vân Nam, Hải Nam và các vùng khác. Quảng Tây và Quảng Đông là hai vùng trồng chính, chiếm khoảng 70% diện tích.

Trong đó, Nam Ninh (Quảng Tây) là địa phương có sản lượng hàng năm đạt hơn 430.000 tấn, chiếm khoảng 1/5 tổng diện tích trồng thanh long của quốc gia này.

Cơ quan quản lý dự báo xuất khẩu rau quả của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng trong các tháng cuối năm nhờ yếu tố mùa vụ. Bên cạnh đó, rau quả nước ta đang ngày càng khẳng định được vị thế tại các thị trường như Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Đặc biệt, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng sầu riêng, chuối, vải, nhãn, mít, xoài, dưa hấu của Việt Nam, nhờ chất lượng và hương vị đặc trưng của trái cây nhiệt đới.

Trả lời trên Hainan Television, ông Du Baizhong, Tổng giám đốc Công ty Nông nghiệp Youqi Hải Nam, cho biết cây sầu riêng của công ty này đang phát triển tốt và cho trái đều. Sắp tới, việc mở rộng diện tích sầu riêng tại quốc gia này có thể tăng nhanh.

Nói với VnExpress, ông Trần Ngọc Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH thanh long Hoàng Hậu (Bình Thuận), cho biết xuất khẩu thanh long của Việt Nam trong những tháng đầu năm bắt đầu bị tác động. Các năm trước, mỗi ngày ở biên giới phía Bắc, Trung Quốc có thể nhập hơn 300 container, nay chưa tới 100 container.

Tương tự với sầu riêng, bà Ngô Tường Vy - Phó giám đốc Công ty TNHH xuất nhập khẩu Chánh Thu (Bến Tre), doanh nghiệp xuất khẩu lô sầu riêng chính ngạch đầu tiên sang Trung Quốc - lo ngại hàng Việt sẽ thất thế so với hàng Trung Quốc nếu không nâng cao chất lượng.

Dưới đây là video về việc Trung Quốc đẩy mạnh trồng thanh long, sầu riêng:

Ngoài ra, đại diện Công ty Thương mại Quốc tế Sunwah (Quảng Châu) cho rằng sầu riêng Việt còn đang chịu áp lực cạnh tranh lớn với hàng Thái Lan, Malaysia do được xuất chính ngạch muộn hơn. Sunwah còn dẫn kết quả nghiên cứu thị trường cho thấy trong quá trình giao dịch, có nhiều thương vụ xuất khẩu nông sản vi phạm điều kiện hợp đồng. Điều này ảnh hưởng xấu đến uy tín xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Bà Phan Thị Trà My, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam lâm thời tại Trung Quốc, cảnh báo nước này đã không còn là thị trường dễ tính để hàng Việt có thể thâm nhập dễ dàng. Hiện, nhu cầu sầu riêng của thị trường Trung Quốc rất lớn nhưng nếu vẫn làm ăn kiểu "chộp giật", hàng Việt sắp tới sẽ rất khó cạnh tranh với Thái Lan và hàng nội địa Trung Quốc.

Hôm trước, tôi đến một kho hàng sầu riêng, thấy nhiều quả vẫn còn sâu, rệp trên vỏ. Nếu chúng ta cứ cố đóng những container hàng như vậy, khả năng cao sẽ bị trả lại.

Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam lâm thời tại Trung Quốc

Trước những thách thức lớn nêu trên, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng Nhà nước cần quy hoạch loại vùng trồng, nông dân không nên canh tác quá ồ ạt để tránh tình trạng cung vượt cầu. Ngoài ra, Việt Nam cần xây dựng thương hiệu cho sầu riêng Việt.

Đồng quan điểm, bà Vy nhìn nhận con đường duy nhất để hàng Việt tồn tại là chất lượng. Do đó, Việt Nam phải quản lý ở tầm quốc gia để làm sao chất lượng sầu riêng đồng đều. Bài học gần đây là Thái Lan, trước áp lực cạnh tranh với Việt Nam, nước này đã nâng cao tiêu chuẩn chất lượng sầu riêng xuất khẩu.

Cũng theo ông Nguyên, hàng Việt sẽ có chỗ đứng nếu tận dụng các ưu thế riêng mà không phải thị trường nào cũng có được. Chẳng hạn nông dân nên tăng sản xuất hàng trái vụ, thời điểm mà các quốc gia như Thái Lan, Trung Quốc không thể thực hiện. Mùa đông của Trung Quốc kéo dài rất khó để sầu riêng có trái.

Diện tích chuối, xoài, thanh long từ Trung Quốc đang tăng mạnh nhưng vẫn phải nhập thêm với số lượng lớn vào những mùa mà họ không thể sản xuất.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam

Đồng thời, ông cho rằng để không bị phụ thuộc thị trường Trung Quốc, Chính phủ Việt Nam cần có các chính sách hỗ trợ nông nghiệp phát triển, kết nối giao thương nhiều hơn ở các thị trường mới.

Ngoài ra, theo ông, nông sản Việt Nam nên chú trọng hơn ở thị trường nội địa. Bởi hiện nay giá sầu riêng khá cao nên tỷ lệ người dân chi tiền để sử dụng sản phẩm này còn thấp. Do đó, nếu có chiến lược sản xuất an toàn, minh bạch, người Việt không chỉ ủng hộ hàng Việt mà họ có thể chuyển thành tin tưởng./

Theo báo cáo từ China News Service, Trung Quốc đã trồng sầu riêng rộng rãi ở các khu vực như Tam Á và Yucai đều ở Hải Nam.

Khảo sát của Produce Report hồi tháng 8/2023 cho thấy giá bán lẻ thanh long ruột đỏ của Trung Quốc vào mùa cao điểm thu hoạch (tháng 7-8) khoảng 7 nhân dân tệ/kg (hơn 24.500 đồng/kg), trong khi thanh long ruột trắng của Việt Nam bán với giá 9 nhân dân tệ/kg (hơn 31.500 đồng/kg). Vào thời điểm cuối năm, giá thanh long của Trung Quốc ở mức cao hơn khoảng 12-16 nhân dân tệ/kg (42.000-56.000 đồng/kg).